Whistleblowing ‘Bilgi İfşası’

Whistleblowing organizasyonda ki etik değerlere uymayan, yolsuzluk vb. durum yanlışlarının raporlanarak açığa çıkarılmasıdır. Whistleblowing  ingiliz dilinde ‘ıslık çalma’ anlamına gelmektedir. Yorumlamasında ingiliz polisinin suç işleme eğiliminde olan bir kişiyi uyarmasıdır.

Belirteceğm iki vaka olayının tek ortak noktası Whistleblowing’dir.
Jeffrey Wigand sigara fabrikasında çalışmaktadır. Burada gözlemlediği sigara üretimi yapılırken kullanılan nikotinin içine kansere neden olan ve bağımlılığı arttıran kimyasal maddelerin konulduğunu açığa çıkarmıştır.
Sherron Watkins şirketin Genel Müdürü olarak çalışmaktadır. Muhasebede ki yolsuzlukları fark edince raporunu CEO bildirmiştir.Bunun üzerine pasif bir göreve atanınca işyerindeki yolsuzlukları ilgili mercilere bildirip, işten ayrılmış.

Whistleblowing Kime, Nereye Bildirilir?

İçsel Whistleblowing ve Dışsal Whistleblowing olarak ikiye ayrılmaktadır.
İçsel Whistleblowing: Raporlama ve ifşanın organizasyon üst yönetime bildirilmesidir.
Dışsal Whistleblowing: Raporlama ve ifşanın dış siyasal otoritelere ya da medyaya yapılmasıdır. (Polis,Yargı makamları vb.)

Whistleblowing Neden Yapılır? 
Kişisel nedenler: Kişinin etik kültürü, ödüllendirilme beklentisi.
Organizasyonel nedenler: Kuruma bağlılık, etik değerlerinin gelişmesi.
Durumsal nedenler: Sadece belirli durumlarda ortaya çıkan yanlış davranıştır. Kişisel nedenlerden kaynaklanır. Kıskançlık, kişiler arası çatışma vb.

Whistleblowing  Nasıl, Hangi Yöntemlerle Yapılır?
Aleni Whistleblowing: Yasa dışı/etik dışı davranış eylemlerinin yazılı veya sözlü yapılmasıdır.
Zimni Whistleblowing: Kimliğini gizleyerek yasa dışı/etik dışı davranış eylemlerinin bildirilmesidir.

Etkin Bir Whistleblowing 

Üst yönetimin çalışanlarına samimiyet ve kararlılığını ortaya koyması gerekmektedir. Çalışan ile arasında ki iletişim ihbarı oluşturulmalı ve personele güven vermelidir. Yanlış davranış durumunun ortaya çıkmasında gizlice çalışan ödüllendirilebilir.

Whistleblowing ve ispiyonculuk ‘patronun adamı olma’ arasında çok ince bir çizgi bulunmaktadır. Whistleblowing yanlış davranışları gelecek algısında yönlendirme ve sorunu çözme odaklıdır.
Günümüzde rüşvet, yolsuzluk başta olmak üzere yanlış davranışlarda bulunan birçok kişi ve kişiler bulunmaktadır. Bu kişi ve kişilerce aynı iş ortamında çalışanlar; bununla mücadele edemeyeceğini düşünen, iş kaybı ya da mobbing yaşamaktan korktuğu için birçok kişi sessiz kalmaktadır.

Eğer kendi değerlerine sahip çıkan, gördüklerine sessiz kalmak istemeyen bir whistleblower ( açığa çıkaran kişi) olmak isterseniz yukarıda belirttiğim adımlar ile yanlış davranışları açığa çıkarabilirsiniz.

 

Kaynak:
Can Aktan  Organizasyonlarda Yanlış Uygulamalara Karşı Bir Sivil Erdem, Ahlaki Tepki ve Vicdani Ret Davranışı: Whistleblowing,
Ufuk Aydın , İş Hukuku Açısından İşçinin Bilgi Uçurması (Whistleblowing)
Aykut Bedük, Sahra Sağyan Ahlaki Olmayan Davranışların Duyurulması (Whistleblowing) ve Etik İklimi Üzerine Bir Uygulama,